Last days of Summer.

Ik las Johnnie Walker uit, met spijt. Wat nu, als je van het boek dat je gekluisterd hield de laatste bladzijde hebt gelezen. Het bracht me in een bepaalde toestand , wegzakkend in gedachten over schrijven. Hoe te schrijven, waar te raken, wat weg te laten. Johnnie Walker excelleert in weglateningen. Hoe alles gezegd wordt, is aan de lezer het te doorgronden. Ik dacht aan verwachtingen die teleurstellingen creëren.

Ik las het in korte leesmomenten, legde het dan weer weg. Niets openbarends, niets schokkends, geen drama over drankverslaving en afkicken. Toch werd ik er stil van. Werd er van alles in gang gezet.

Johnnie Walker sterkte haar om te kiezen voor een apart bestaan. De fles zorgde ervoor, 'dat ik me luid zingend aan de lianen door de jungle slingerde, terwijl hij in de loop van de jaren de groeiende angst mis te grijpen tegelijkertijd voedde en verdoofde.' Kijk, daar, kwetsbaarheid.

Terwijl ik in het huis van vrienden verblijf. Een heerlijk huis, zonder kat om voor te zorgen, enkel wat planten waarvan de zachtgroene linde me soms verontrust door zijn blad te laten vallen. Zij lopen de camino in Spanje, ik schrijf aan hun tafel. Dat is de deal. Mijn man, hoeveel ik van hem houd, gebood ik thuis te blijven. Er moet een moment van volledige eenzaamheid genoten worden om de gedachten richting schrijven te laten gaan. In dit huis speel ik dat ik alleen ben.

Was ik ergens naar op zoek, verwachtte ik iets van van dit boek dat zes jaar op zich liet wachten? Jij zegt het nog op gevoelige snaren van gedachten aanwezig. Ik bedoel, denk ik aan Ted Hughes, denk ik aan Jij zegt het.

Ik verwachtte iets over ondergang en herrijzenis. Een struggle for life van de schrijfster die ik vanaf haar eerste boek bewonder. Maar wilde ik het wel weten? Een heldin moet een heldin blijven. Zo heb ik het het liefst. Mag er nog bewonderd worden?

Over liefde en eenzaamheid ('die twee dingen'). Daartussen kierde het soms, was er kwetsbaarheid. 'waarom ik met dezelfde vurigheid alleen wilde zijn en samen'. Een tegenstelling die het leven complex maakt, niet onzinnig. Het raadsel van liefhebben, daar schrijft Palmen over.

Dan toch een moment van drama. Toen ze besefte dat haar moeder ging sterven, dacht ze aan de drie dingen die voor haar het belangrijkst waren, 'leven als schrijver, iemand die bij me hoorde en de vriendschap met Johnnie Walker.' Het besef dat deze drie belangrijke dingen altijd met haar moeder verbonden waren geweest. En dat, 'op hetzelfde moment dat ik mijn moeder begeleidde op weg naar het einde, verliet ik Johnnie Walker.' Dat is het. Maar het is dan ook alles.

Hoe ze Ulrike Meinhof steeds opnieuw door het raam van een Berlijnse villa laat verdwijnen. Waarmee Ulrike 'ophield een moeder en een schrijver te zijn'. Er steekt een bepaalde betekenis in, een belang om dit herhaaldelijk te noemen, dat raam waardoor Ulrike Meinhof zich losmaakte. Ze schrijft dat er momenten waren, 'waarop ik Ulrike niet zozeer benijdde om de afslag die zij op een zachte lentedag nam door via het raam uit het leven met een gezin te klimmen, maar die wel begreep.' Een venster naar onafhankelijkheid waar je doorheen kunt stappen. Dat laat Palmen met deze deze herhaling van het te benoemen, zien.

Zoveel wordt er wel gezegd in Johnnie Walker. En dan het mooist voor het laatst bewaard. Als er toch iets over afkickklinieken wordt genoemd. Tennessee Williams, in 1969 liet hij zich op aandringen van zijn broer opnemen in een psychiatrische kliniek in St. Louis. Als de schrijver na drie maanden onthouding, hem in een talkshow wordt gevraagd hoe het gaat en Williams antwoord tegenwoordig nuchter te zijn. En daaraan toevoegt: 'Ik ben nu op mezelf.'

Waarmee Connie Palmen eigenlijk zegt, ook al heeft ze het niet over zichzelf, dat zij zonder Johnnie Walker op zichzelf is, alleen. Kijk, met losse handen! Hoe mooi dat is.