Last days of Summer

Ik las Johnnie Walker uit, met spijt. Wat nu, als je van het boek dat je gekluisterd hield de laatste bladzijde hebt gelezen. Het bracht me in een bepaalde toestand , wegzakkend in gedachten over schrijven. Hoe te schrijven, waar te raken, wat weg te laten. Johnnie Walker excelleert in weglateningen. Hoe alles gezegd wordt, is aan de lezer het te doorgronden. Ik dacht aan verwachtingen die teleurstellingen creëren.

Ik las het in korte leesmomenten, legde het dan weer weg. Er was niets dat opzien baarde, niets schokkends, geen drama rond verslaving of afkicken. Toch werd ik er stil van. Zette het van alles in gang.

De drank sterkte haar om te kiezen voor een ‘apart bestaan’. Zorgde ervoor, ‘dat ik me luid zingend aan de lianen door de jungle slingerde, terwijl hij in de loop van de jaren de groeiende angst mis te grijpen tegelijkertijd voedde en verdoofde.’ Hoe kwetsbaarheid zich laat verbergen.

Ik verblijf in het huis van vrienden. Een heerlijk huis, zonder kat om voor te zorgen, enkel wat planten. Waarvan de zachtgroene linde me soms verontrust door zijn blad te laten vallen, zoals een kat kan verharen als het zijn baasjes mist. Zij lopen de camino in Spanje, ik schrijf aan hun tafel. Dat is de deal. Mijn man, hoeveel ik van hem hou, gebood ik thuis te blijven. Er moet een moment van volledige eenzaamheid genoten worden om de gedachten richting schrijven te laten gaan. In dit huis speel ik dat ik alleen ben.

En dan. Was ik ergens naar op zoek, verwachtte ik iets van van dit boek dat zes jaar op zich liet wachten? Jij zegt het nog op de gevoelige snaren van mijn gedachten aanwezig. Ik bedoel, denk ik aan Ted Hughes, denk ik Jij zegt het.

Ja, ik zocht iets over ondergang en herrijzenis. Een 'Struggle for life' van een schrijfster die ik vanaf haar eerste boeken bewonder. Maar ook, wilde ik het wel weten? Een heldin blijft een heldin. Mag er  nog bewonderd worden?

Over liefde en eenzaamheid, ’die twee dingen’. Daartussen veelzeggende zinnen als, ‘waarom ik met dezelfde vurigheid alleen wilde zijn en samen’. Het raadsel van liefhebben, daar gaat het over, zoals in al haar boeken.

Dan dat moment van bezinning. Toen haar moeder ging sterven, dacht ze aan de drie dingen die haar leven bepaalden, ‘leven als schrijver, iemand die bij me hoorde, de vriendschap met Johnnie Walker.’ Op dat moment besefte ze dat deze drie altijd met haar moeder verbonden waren geweest. En, ‘op hetzelfde moment dat ik mijn moeder begeleidde op weg naar het einde, verliet ik Johnnie Walker.’ Dat is het. En het is dan ook alles.

Of nee, dit nog. Hoe Palmen Ulrike Meinhof steeds weer door het raam van een Berlijnse villa laat verdwijnen. Waarmee Ulrike ophield ‘een moeder en een schrijver te zijn’. Er zit een bepaalde betekenis in, het belang om steeds terug te komen op een daad van vrijheid. Ze schrijft dat er momenten waren, ‘waarop ik Ulrike niet zozeer benijdde om de afslag die zij op een zachte lentedag nam door via het raam uit het leven met een gezin te klimmen, maar die wel begreep.’ Een venster naar onafhankelijkheid, waar je doorheen kunt stappen.

Als er over afkickklinieken wordt gerept in Johnnie Walker, gaat het over Tennessee Williams. Die zich in 1969 op aandringen van zijn broer liet opnemen in een kliniek om van de drank af te komen. Als de schrijver na drie maanden onthouding in een talkshow wordt gevraagd hoe het gaat, antwoordde Tennessee Williams nuchter te zijn. En: ‘Ik ben nu op mezelf.’

Wat de laatste woorden van Johnnie Walker zijn. Kijk, met losse handen. Hoe dat ontroerde.